Λειτουργούσε άτυπα από τα 1970.  Η σημερινή του επίσημη νομική μορφή και σύσταση έγινε στα 1996, όταν ήταν πλέον φανερό ότι το μέγεθος του ήταν τόσο σημαντικό, ώστε έπρεπε να οργανωθεί με σύγχρονες μεθόδους και με βάση πρότυπα επιστημονικά ιδρύματα, για να παρουσιάσει το πολύτιμο ιστορικό υλικό που είχε συλλέξει τα προηγούμενα 30 σχεδόν χρόνια.Είναι Ίδρυμα κοινωφελές μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με τη σύγχρονη ευέλικτη μορφή της Αστικής Εταιρίας.

   ΣΚΟΠΟΙ

• Η παρουσίαση του πλούσιου ιστορικού Αρχείου του από εξειδικευμένους μελετητές.  Η παρουσίαση θα γίνεται με εκδόσεις βιβλίων, cd-rom, με την χρήση των πολυμέσων και του διαδικτύου (internet), αλλά και με την οργάνωση εκθέσεων και συνεδρίων.  Επίμονος στόχος είναι όλες οι παραπάνω παρουσιάσεις να γίνονται και σε τουλάχιστον μια από τις κύριες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε επί τέλους να έχουν και οι ξένοι τη δυνατότητα να μας γνωρίσουν καλύτερα.
   

• Η διάθεση της πλούσιας και εξειδικευμένης ιστορικής του βιβλιοθήκης στους μελετητές.
   

• Η μελέτη και παρουσίαση του πλουσιοτάτου φωτογραφικού Αρχείου, με εκδόσεις βιβλίων, cd-rom, με την χρήση των πολυμέσων και του διαδικτύου (internet), όπως επίσης και με εκθέσεις του συγκεντρωθέντος υλικού.
   

• Η διασύνδεση με τα υπάρχοντα ανάλογα Αρχεία της πατρίδας μας και άλλων χωρών με σκοπό την ανάπτυξη συνεργασίας, έρευνας, ανταλλαγής τεχνογνωσίας και προγραμμάτων, με την οργάνωση Συνεδρίων, Σεμιναρίων, διαλέξεων, εκθέσεων κλπ.  Σημαντικός στόχος είναι επίσης η παρουσίαση στη χώρα μας ξένων Αρχείων και η παρουσίαση των δικών μας σε ξένες χώρες, με σκοπό την γνωριμία των πολιτιστικών και ιστορικών στοιχείων του κάθε λαού για την καλύτερη κατανόηση και συνεργασία σ΄ όλους τους τομείς.
   

• Ο διαρκής εμπλουτισμός και οργάνωση του Αρχειακού υλικού που συνέλεξε και εξακολουθεί με εντατικούς ρυθμούς να συλλέγει.  Στο συλλεγόμενο αρχειακό ιστορικό υλικό, εκτός από τα παραπάνω, περιλαμβάνεται και ότι έχει σχέση με την τοπική Καβαλιώτικη λαογραφία.